strategie nauczania i uczenia się

4 strategie nauczania i uczenia się

Wincenty Okoń, polski pedagog i autorytet w zakresie dydaktyki, proponuje przede wszystkim 4 strategie nauczania i uczenia się. Sprzyjają one realizacji zaleceń programowych, stanowiąc „wypróbowany i systematycznie stosowany układ czynności nauczycieli i uczniów, realizowanych świadomie w celu spowodowania założonych zmian w osobowości uczniów”. Strategie nauczania i uczenia się wspomagają wszechstronny rozwój dziecka oraz ułatwiają naukę przez zabawę, tak naturalną. Bez trudu wykorzysta się je w pracy indywidualnej w domu, ponieważ opierają się na podstawowych umiejętnościach i zainteresowaniach dziecka. Poniżej wybrano metody wykorzystywane do pracy z dziećmi w różnych warunkach i sytuacjach edukacyjnych. Czytaj więcej o 4 strategie nauczania i uczenia się

wpisywanie dziecka w role

Jak nie programować dziecka? — Wpisywanie dziecka w role

Ty leniuchu!
— Ale z ciebie bałaganiarz!
Straszna z ciebie złośnica i maruda!
Musisz tak wszystko przeżywać?
Potrafisz się tylko poddawać i płakać!
Zostaw to, bo znowu wylejesz! Lepiej już nie pomagaj…
Myślisz tylko o sobie!
Nie mogę na ciebie liczyć!
Nic z ciebie nie będzie!
Jesteś okropny!

Jak często zdarza się nam — rodzicom, wychowawcom, opiekunom — wypowiadać te i podobne stwierdzenia? Jak wcześniej zaczynamy programować dzieci na określone zachowania i wpisywać je we wzorce? I to negatywne, które nie są pożądane. Robimy to nieświadomie, ponieważ cel powyższych wypowiedzi jest zupełnie inny. Mają one przede wszystkim uświadomić dziecku, co robi nie tak i jak ma poprawić swoje zachowanie. Niestety tak się nie dzieje… Mały człowiek bardzo szybko utożsamia się z przypisywaną mu po raz kolejny wadą, łatką. Za każdym razem, gdy powtarzamy pewne zwroty i wyrażenia, docieramy do podświadomości naszych dzieci i programujemy je, chociaż nie mamy takiego zamiaru. Istnieją wyjścia z tego błędnego koła, jakim jest wpisywanie dziecka w role. Czytaj więcej o Jak nie programować dziecka? — Wpisywanie dziecka w role

naturalne uzdolnienia matematyczne

Dojrzałość matematyczna pierwszoklasisty — przygotowanie do nauki matematyki w szkole

Oprócz nauki czytania i pisania z dojrzałością szkolną nieodłącznie wiąże się również dojrzałość do nauki matematyki w szkole. Dzieci początkowo chętnie wkraczają w świat liczb, rachunków, geometrii. Jest to naturalny proces ich rozwoju. Poznają zależności, wartości i ilości. Jednak z rozpoczęciem nauki w szkole każdy maluch powinien posiadać zbiór określonych umiejętności, dzięki którym poradzi sobie z regularnym zdobywaniem wiedzy matematycznej.

Rozpatrując dojrzałość do nauki matematyki w szkole, przede wszystkim bierze się pod uwagę m.in.: poziom dziecięcego liczenia i rozumowania operacyjnego w zakresie, zdolność do odrywania się od konkretów na rzecz symboli oraz zdolność do syntetyzowania i integrowania czynności percepcyjno-motorycznych. W procesie nauki matematyki niezwykle istotna jest także dojrzałość emocjonalna.
Czytaj więcej o Dojrzałość matematyczna pierwszoklasisty — przygotowanie do nauki matematyki w szkole

nauka zasad zycia społecznego

Nauka zasad życia społecznego — 12 podstawowych reguł

Jako rodzice posiadamy coraz większą wiedzę na temat wspomagania rozwoju dziecka, optymalnego nauczania go, dbania o prawidłowy rozwój od pierwszych chwil życia. Wielu rodziców z zaangażowaniem pomaga maluchom w zdobywaniu kolejnych podstawowych umiejętności i kompetencji, jak chodzenie, mówienie, pisanie, rysowanie, liczenie. W starszym wieku, okazuje się jednak coraz częściej, że pojawiają się trudności z funkcjonowaniem dzieci w grupie. Na jedne dzieci skarżą się nauczyciele, na inne rodzice rówieśników, a kolejne same żalą się rodzicom ze swych niepowodzeń. Najczęściej dotyczy to niekulturalnego zachowywania się i nieuprzejmych odzywek, braku zrozumienia oraz szybkiego, pochopnego, ale bardzo dosadnego oceniania przez innych. Dziecko, zniechęcone nieudanymi relacjami z otoczeniem, najczęściej zamyka się w sobie.

Nauka zasad życia społecznego — po co i dla kogo?

Czytaj więcej o Nauka zasad życia społecznego — 12 podstawowych reguł

nauka czytania

Nauka czytania — zasady i zabawy

Każdy świadomie i z zaangażowaniem wychowujący swoje dziecko rodzic stara się pomóc maluchowi w nauce czytania i uprzyjemnić ją. Jak się do tego zabrać, aby przedszkolak nie zniechęcił się i polubił tę trudną umiejętność?

Przede wszystkim nauka czytania opiera się na umiejętności aktywnego słuchania i patrzenia. Nie jest to sama percepcja słuchowa czy wzrokowa. Nie wystarczy też, aby dziecko tylko słyszało, co się do niego mówi, albo rozróżniało znaki. Samo aktywne słuchanie to celowy proces wspierający komunikowanie się z otoczeniem i silnie z nim związany. Duży wpływ na jakość rozumienia i poziom komunikacji dziecka ma jakość mowy, której maluch słucha. Styl, poziom językowy i sposób mówienia w otoczeniu rozwijają jednakże nie tylko jeden, ale dwa zmysły — słuch i właśnie wzrok. Czytaj więcej o Nauka czytania — zasady i zabawy

zdolności, uzdolnienia

Zdolności, uzdolnienia, zainteresowania dziecka

Ideą przewodnią każdego działania edukacyjnego powinno być skoncentrowanie na indywidualnym rozwoju dziecka. Priorytetem staje się odkrywanie wielorakich, indywidualnych zdolności i zainteresowań dziecka oraz pobudzanie ich, wzmacnianie, a także rozwijanie. Szczególnie warto przy tym uwzględnić naturalne aktywności dziecka i zdolności rozwiązywania problemów. Chociaż używane nieraz zamiennie, tytułowe terminy (zdolności, uzdolnienia i zainteresowania) posiadają odmienne znaczenia. Praktyczne cele edukacji w tym kontekście to: kształcenie i wychowanie skoncentrowane na jednostce, jej zdolnościach i zainteresowaniach, oraz konstruktywizm jako teoria wiedzy, poznawania i uczenia się.

Nie wszystkie dzieci mają takie same zainteresowania i zdolności, uzdolnienia, dlatego w edukacji należy uwzględniać  indywidualne różnice między nimi. Zgodnie z teorią Howarda Gardnera wczesne ustalenie uzdolnień może bardzo pomóc w doborze doświadczeń korzystnych dla dziecka. Niemniej równie ważne jest wykrycie jego słabych punktów. Warto zatem więcej uwagi poświęcić różnicom pojęciowym między zdolnościami, uzdolnieniami a zainteresowaniami dziecka, aby w pełni świadomie wspierać jego rozwój. Ich właściwa interpretacja ma ogromne znaczenie dla praktyki pedagogicznej, podobnie jak rozumienie związków i zależności pomiędzy nimi.

Czytaj więcej o Zdolności, uzdolnienia, zainteresowania dziecka

O czym należy pamiętać, ucząc dziecko

O czym należy pamiętać, ucząc dziecko

Poznajemy świat poprzez zmysły i w ten sposób aktywizują się u nas podstawowe i złożone operacje umysłowe. Działania na etapie dziecka mają początkowo charakter zewnętrzny. W toku powtarzania schematów i gromadzenia różnorodnych doświadczeń stają się one bardziej uzewnętrznione. Zostają dołączone i zintegrowane z istniejącym stanem wiedzy. Kluczowa jest rola kompetentnego rówieśnika lub dorosłego, który inspiruje, zachęca i dzięki któremu dziecko jest w stanie wykonać zadania wykraczające poza sferę jego aktualnego rozwoju.

Dziecko dzięki codziennej aktywności konstruuje trzy rodzaje wiedzy: fizyczną (wiedza o przedmiotach), logiczno-matematyczną (operacje umysłowe dokonywane podczas działań na przedmiotach) i społeczną (jej podstawą są interakcje społeczne). W toku działań występuje twórcza konfrontacja różnych punktów widzenia i uczenia się od innych. Według Lwa Siemionowicza Wygotskiego dzięki interakcjom z dorosłymi i rówieśnikami dziecko ma możliwość obserwowania i naśladowania. W ten właśnie sposób rozwijają się wyższe funkcje umysłowe.

Przystępując zatem do nauki, nawet w formie zabawy, należy pamiętać o kilku ważnych kwestiach: Czytaj więcej o O czym należy pamiętać, ucząc dziecko

polisensoryczne poznawanie świata

Polisensoryczne poznawanie świata — metody EPR i MDS

Różnorodne i wieloznaczne informacje ze świata nieustannie docierają do dziecka. Aby jednak mogło je ono prawidłowo zrozumieć, przetworzyć, odebrać i zinterpretować, musi potrafić je dostrzegać. Postrzeganie świata nie ogranicza się w tym kontekście do wzroku. Zaangażowane są w nie także pozostałe zmysły: słuch, dotyk, węch i smak. Jest to właśnie polisensoryczne poznawanie świata. Właściwe i skoordynowane pobudzanie zmysłów przygotowuje dzieci do wejścia w kolejne etapy rozwoju psychoruchowego i wspiera ten proces oraz rozwój neuronalny. Aktywne współdziałanie wszystkich zmysłów pozwala na pełny i głęboki wzrost jednostki.

Pragnąc wzbogacać świat wyobrażeń dzieci, warto korzystać z metod polisensorycznych, czyli aktywizujących kilka zmysłów jednocześnie w procesie nauki.

Obie opisane niżej metody jako bodziec stymulujący i aktywizujący pozostałe zmysły wykorzystują przede wszystkim ruch. Jest to bowiem aktywność najbardziej sprzyjająca nauce na wczesnych etapach rozwoju, jako najprostsza i najbliższa dziecku. W ten sposób stymulowany jest nie tylko rozwój fizyczny, ale także funkcjonowanie mózgu, co potwierdzają liczne badania psychologiczne i psychoneurologiczne. Skoordynowane ruchy stymulują bowiem wytwarzanie neurotrofin (substancji pobudzających wzrost komórek nerwowych i wzrost liczby połączeń nerwowych w mózgu). Więcej na ten temat w artykule „Wspieranie rozwoju systemu nerwowego dziecka”.

Czytaj więcej o Polisensoryczne poznawanie świata — metody EPR i MDS

rozpoczęcie nauki czytania i pisania

Kiedy odpowiedni czas na naukę pisania i czytania?

Rozpoczęcie nauki czytania i pisania może nastąpić się dopiero wtedy, gdy maluch opanuje mowę werbalną oraz osiągnie niezbędny poziom dojrzałości psychofizycznej i intelektualnej. Najważniejszą rolę pełni mowa werbalna, pozwala ona na kodowanie odbieranych informacji, ujmowanie ich w kategorie pojęciowe, wyrażanie własnych myśli i przeżyć. U podstaw czytania i pisania leżą te same mechanizmy psychofizyczne co i przy mówieniu.

Przyswajanie mowy odbywa się w sposób nieświadomy. Czytanie i pisanie są natomiast czynnościami świadomymi. Aby opanować pisanie i czytanie, dziecko musi sobie zdawać dobrze sprawę z ich struktury, znać ich elementy składowe, sposoby realizacji składających się na nie różnych czynności. Przy czytaniu dziecko musi odszyfrować znaczenie zapisanych słów, zaś przy pisaniu — zaszyfrować je za pomocą symboli graficznych. Wszystko co sprzyja gotowości do nauki czytania jest równocześnie przygotowaniem do nauki pisania.

Przygotowanie dziecka do nauki czytania i pisania

Czytaj więcej o Kiedy odpowiedni czas na naukę pisania i czytania?

dojrzałość do nauki czytania i pisania

Dojrzałość do nauki czytania i pisania — na co zwrócić uwagę

Dojrzałość do nauki czytania i pisania nieodłącznie wiąże się z dojrzałością szkolną. Sporo dzieci przed rozpoczęciem nauki w szkole z reguły potrafi czytać proste teksty oraz podpisać się lub odwzorować proste wyrazy. Motoryka mała ucznia jest ukształtowana na tyle, że potrafi on przetworzyć obraz graficzny na ruch. Niemniej pojawia się u dzieci coraz więcej trudności w zdobywaniu wciąż kluczowych dla społeczeństw umiejętności czytania i pisania na dalszym etapie edukacji. Stąd warto mieć świadomość wczesnych symptomów, które mogą je zapowiadać.

Rozpatrując dojrzałość do nauki czytania i pisania, przede wszystkim bierze się pod uwagę 4 obszary rozwoju — rolę mowy, percepcji wzrokowej, analizy i syntezy słuchowej oraz lateralizacji. Wczesna interwencja po zaobserwowaniu nieprawidłowości pozwoli jak najlepiej przygotować dziecko do późniejszej nauki i umożliwi mu lepszy start, a tym samy da satysfakcję z osiągnięć i sukcesów. Czytaj więcej o Dojrzałość do nauki czytania i pisania — na co zwrócić uwagę

gdy dziecko jest niegrzeczne

Gdy dziecko jest niegrzeczne

Każdy rodzic marzy, aby jego dziecko było wspaniałe. Już podczas ciąży wielu rodziców roztacza przed sobą cudowną wizję swojej pociechy. Zastanawiają się, jak będzie wyglądać, które cechy przejmie po mamie, a które po tacie. Niektórzy planują nawet wstępnie przyszłości dziecka. Jest ona zawsze kolorowa, a nasza pociecha jest grzeczna, dobrze wychowana i odnosi wiele sukcesów. Co zrobić, gdy dziecko jest niegrzeczne? Ma jednak ciężki charakterek, lubi psocić i nie słucha rodziców. Czy gdzieś został popełniony błąd? Czytaj więcej o Gdy dziecko jest niegrzeczne

jak ćwiczyć zmysł smaku

Strategie terapeutyczne i praktyczne informacje, jak ćwiczyć zmysł smaku (SI)

Smak jest jednym z głównych zmysłów i jak pozostałe rozwija się już w czasie ciąży. Wydaje się mniej ważny od pozostałych ,ale przecież, gdybyśmy nie odczuwali smaku potraw, jak dużo moglibyśmy zjeść? Czy wyczulibyśmy zagrożenie w jedzeniu (np. zepsucie, toksyny), jeśli nie spróbowalibyśmy go? Dlatego warto wiedzieć, jak ćwiczyć zmysł smaku od urodzenia, zwłaszcza gdy występują jego dysfunkcje.

Krótko o rozwoju zmysłu smaku

Kubki smakowe pojawiają się w ósmym tygodniu ciąży i dojrzewają pod koniec pierwszego trymestru. Dziecko po urodzeniu potrafi odróżniać smaki, ale najbardziej lubi słodycz (szczególnie sacharozę). Kwaśne i gorzkie smaki wywołują dość mocne reakcje — marszczenie noska, nadmierne ślinienie, mocne ściągnięcie ust, sapanie. Słoność właściwie nie ma znaczenia dla noworodka. Odbiór tego smaku rozwija się dopiero we wczesnym dzieciństwie. Natomiast reakcje na słone roztwory zmieniają się po ukończeniu drugiego roku życia. Najpóźniej rozwija się reakcja na smak gorzki. Czytaj więcej o Strategie terapeutyczne i praktyczne informacje, jak ćwiczyć zmysł smaku (SI)

dziecko używa brzydkich słów

Gdy małe dziecko używa brzydkich słów

Marzeniem każdego rodzica jest, aby jego dziecko było wzorowe pod każdym względem. Wiąże się to z dobrymi wynikami w szkole, kulturą przy stole i w stosunku do starszych, aż wreszcie z kulturą osobistą, zwłaszcza w miejsca publicznych. A właśnie z tą bywa różnie, zwłaszcza, jeśli dziecko zaczyna używać zwrotów i słów, o których nawet Ci się nie śniło. Co jeszcze gorsze, zwraca się w ten sposób, nawet nie wiadomo do kogo w miejscach szczególnie uczęszczanych — na placu zabaw, podczas wizyty w przychodni czy kiedy stoicie w kolejce do kasy. Dlaczego to robi? Czy to wina rodziców, czy środowiska, w którym się obraca? A może jedno i drugie? I wreszcie, co zrobić, gdy dziecko używa brzydkich słów? Jak sprawić, żeby znów odznaczało się nienagannym zachowaniem? Czytaj więcej o Gdy małe dziecko używa brzydkich słów

Czego należy nauczyć przed pójściem do szkoły?

Nauka w szkole to pierwsze poważne wyzwanie dziecka i tak jakby jego pierwsza praca. Dobry start powala pierwszakowi radzić sobie z późniejszymi trudnościami oraz szanować siebie i swoje obowiązki. Początek i dobre przygotowanie do nauki szkolnej są ogromnie ważne dla dalszej kariery ucznia. Wpływają na ukształtowanie się pozytywnego stosunku do szkoły, do zdobywania wiedzy i do osób nauczających. Wiedzę na temat tego, czego należy nauczyć przed pójściem do szkoły, powinien posiadać każdy rodzić oraz wychowawca przedszkolny.

W ostatnim roku przed rozpoczęciem nauki szkolnej oddziaływania wychowawcze należy koncentrować na różnych sferach rozwoju, w zależności od indywidualnych potrzeb dziecka. Czytaj więcej o Czego należy nauczyć przed pójściem do szkoły?

dojrzałość szkolna dziecka

Co to jest dojrzałość szkolna?

Rozpoczęcie nauki szkolnej to bardzo ważny moment w życiu każdego dziecka. Najczęściej maluchy wyczekują z niecierpliwością tego momentu, ale bywają też dzieci straszone wymaganiami szkolnymi. Niezależnie od nastawienia ważna jest gotowość dziecka do podjęcia regularnej nauki. Dlatego tak często weryfikowana jest dojrzałość szkolna. Warto wspierać przygotowanie dziecka do roli ucznia czy to podczas zabaw w domu, czy na zajęciach przedszkolnych. Wspólny wysiłek zarówno rodziców, jak i nauczycieli (ewentualnie specjalistów) zaowocuje prawidłowym rozwojem dziecka i zagwarantuje mu wiele satysfakcji i prostej radości z późniejszych sukcesów edukacyjnych.

Czym jest dojrzałość szkolna?

Najprostsza definicja podaje, iż dojrzałość szkolna to stopień rozwoju dziecka niezbędny do podjęcia obowiązków, jakie niesie ze sobą życie szkolne. Czytaj więcej o Co to jest dojrzałość szkolna?

rodzaje zabaw

Rodzaje zabaw i ich wpływ na rozwój dziecka

Zabawa jest naturalną czynnością wieku dziecięcego i towarzyszy człowiekowi na kolejnych etapach rozwoju. Oczywiste zatem jest, że wspiera ten rozwój. Pedagodzy wyróżnili kilka ważnych aktywności dziecka od początku jego życia i na tej podstawie wyodrębnili główne rodzaje zabaw. Każdy z nich wspiera zdobywanie istotnych umiejętności i rozwój na określonych płaszczyznach.

Główne rodzaje zabaw

  • manipulacyjne
  • konstrukcyjne
  • rytmiczno-ruchowe
  • tematyczne (uspołeczniające)
  • badawcze
  • dydaktyczne

Czytaj więcej o Rodzaje zabaw i ich wpływ na rozwój dziecka

twórczość plastyczna dziecka

Od bazgrot do głowonogów i głowotułowi – wypowiadanie się malucha poprzez rysunek

Zanim dziecko zacznie malować, tworząc obrazki przypominające rzeczywistość, musi przejść przez okres bazgrot i głowonogów. Twórczość plastyczna dziecka obok mówienia stanowi ważny etap w rozwoju malucha.

Już niemowlaki potrafią mazać po kartkach i bardzo lubią taką formę aktywności. Na do końca jednak rozumieją, że ruch kredką po papierze zostawia kolor i kreskę, ponieważ nie widzą związku przyczynowo-skutkowego „kredka-kreska”. Mniej więcej od 2 do 4 roku życia twórczość plastyczna dziecka znajduje się na poziomie bazgrot, a maluch dopiero uczy się kontrolować wzrokiem ruch ręki, tak aby zamknąć linię i uzyskać coś podobnego do koła. Dokonanie tego stanowi punkt wyjścia w rysowaniu człowieka i jest to doniosły moment w rozwoju umysłowym. Z chwilą, gdy dziecko potrafi zamknąć linię, pragnie narysować to, co najważniejsze — człowieka. Zaczyna oczywiście od głowy i w narysowaną pętlę usiłuje wstawić oczy, nos, usta. Jest to trudne, bo wymaga precyzji, a dziecięce oczy dość słabo kontrolują jeszcze ruchy rąk. Dlatego elementy twarzy rysowanego człowieka nie mieszczą się w pętli, ale dziecku to nie przeszkadza. Czytaj więcej o Od bazgrot do głowonogów i głowotułowi – wypowiadanie się malucha poprzez rysunek

odimienna metoda nauki czytania

Odimienna Metoda Nauki Czytania – dr Ireny Majchrzak

Tradycyjnie uczymy czytać dzieci od poznawania liter, czyli jak udowodniła współczesna wiedza o możliwościach ludzkiego umysłu — od końca. Dzielenie bowiem na głoski, sylaby i litery to ostatnia umiejętność czytelnicza człowieka — dojrzałego czytelnika. Aby rozpocząć taką naukę liter dziecko musi dysponować umiejętnością analizy i syntezy dźwięków — umiejętnościami mózgu, które są charakterystyczne od 7 r.ż. Wielokrotnie dzieci podczas fonetycznej nauki odnoszą porażki, ponieważ bardzo ciężko im zrozumieć, że ky-o-ty, to to samo co kot, a my-a-my-a to mama. Mogą się tego nauczyć na pamięć, ale pojmowanie całej syntezy głoskowej (czy też literowej) przychodzi jednak znacznie później. Dzieci na początku szkoły (i nieraz do 4 klasy) mają problem ze złożeniem słowa z liter — po odkodowaniu kolejnych znaków często zapominają, co było na początku i nie potrafią stworzyć z tego słowa (a co, kiedy pojawią się dwuznaki?). To szybko zniechęca. Stąd też zaczęto poszukiwać metod efektywnych i dostosowanych do możliwości dzieci w wieku przedszkolnym oraz wczesnoszkolnym. Jedną z nich jest Odimienna Metoda Nauki Czytania opracowana przez Polkę, dr Irenę Majchrzak, w latach 80. XX w.

Jest to metoda zgodna z podstawą programową i dopuszczona do użytku szkolnego pod numerem DKO-5002-15/04, a opiera się i rozpoczyna od identyfikacji dziecka z pierwszym, najbliższym mu słowem — własnym imieniem. W ostatnich latach propozycja metodyczna Pani dr Ireny Majchrzak, z wykształcenia socjologa, cieszy się coraz większym i zasłużonym zainteresowaniem obok innych optymalnych metod nauki czytania.

Czytaj więcej o Odimienna Metoda Nauki Czytania – dr Ireny Majchrzak

chwalenie dziecka

Moc pochwały — czyli rozsądne chwalenie dziecka

Najlepszym miejscem pod słońcem na ziemi jest dom,
w którym dokłada się wszelkich starań,
aby odkryć i nagrodzić oklaskami talenty
i uzdolnienia każdego członka rodziny.
(G. Mac Donald)

Pochwały i zachęty pomagają dziecku kształtować własną samoocenę, dodają wiary w możliwości, pomagają lepiej radzić sobie z problemami i stresem. Chwalone dziecko czuje się bezpiecznie i chętniej słucha rodzica. Chwalenie dziecka ma naprawdę wielką moc — wpływa na zachowanie naszej pociechy i modyfikuje je. Często nie potrzeba kosztownych terapii czy leków, ale wystarczy dostrzec postępy dziecka, jego talenty czy zwykłe starania. Łatwiej bowiem niestety przychodzi wytknąć to, co złe w zachowaniu, niż na chwilę skupić się na tym, co dobre i właściwe. Oczywiście chwalić należy z głową!

Czytaj więcej o Moc pochwały — czyli rozsądne chwalenie dziecka

w przedszkolu

Wszechstronny rozwój dziecka w przedszkolu

Edukacja przedszkolna ma ogromne znaczenie dla prawidłowego rozwoju człowieka, zdobywania kluczowych umiejętności oraz radzenia sobie w świecie. Dlatego tak istotne jest dokonanie świadomego wyboru placówki dla naszej pociechy, a nie poszukiwanie przechowalni na czas pracy rodzica. Każdy rok spędzony przez dziecko w przedszkolu to milowy krok w jego rozwoju ruchowym, emocjonalno-społecznym oraz poznawczym. Uwidaczniać się to powinno w zdobytych przez malucha umiejętnościach oraz doświadczeniach.

Istnieje kilka aspektów, na które należy zwrócić uwagę podczas poznawania przedszkola.

Wszechstronny rozwój dziecka w przedszkolu gwarantują:

Czytaj więcej o Wszechstronny rozwój dziecka w przedszkolu

Samodzielność 6/7-latka

Mały zuch tuż przed rozpoczęciem nauki szkolnej, może wykonać już naprawdę wiele. Wczesny wiek szkolny to niezwykle ważny okres w życiu dziecka. W jego otoczeniu dokonuje się wiele znaczących zmian, podejmowane są zupełnie nowe wyzwania oraz zobowiązania. Przede wszystkim 6- lub 7-latek staje przed podjęciem nowych ról społecznych (ucznia, kolegi) i zachowań (nauka, współpraca), które wymagają większej niż w wieku przedszkolnym samodzielności. Dziecko u progu szkoły potrafi korzystać z dotychczasowych doświadczeń, a samodzielność 6/7-latka coraz częściej przejawia się w działaniu zorientowanym na cel oraz w świadomym kierowaniu własną aktywnością. Dzięki kreatywności oraz potrzebie bycia kompetentnym mały uczeń w twórczy i aktywny sposób podchodzi do realizacji zadań i rozwiązywania napotkanych problemów.

Czytaj więcej o Samodzielność 6/7-latka

samodzielność 4/5-latka

Samodzielność 4/5-latka

Dziecko w wieku przedszkolnym posiada coraz większą sprawność i coraz rozleglejszą wiedzę o świecie. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby stawało się coraz bardziej samodzielne. Motywować go to tego będzie środowisko rówieśników, jak i postawa opiekunów.
Gdy dziecko osiągnie wiek 4/5 lat, najważniejsze stają się umiejętności związane z jego bezpieczeństwem w świecie, a następnie z samoobsługą.

4-, 5-latek powinien:

  • znać swoje pełne dane (imię, nazwisko) oraz adres i numer telefonu opiekuna;
  • umieć nawiązać połączenie z odpowiednim numerem alarmowym lub 112;
  • wykonywać proste prace domowe jak sprzątanie, odkurzanie w łatwo dostępnych miejscach i porządkowanie stołu po posiłkach;
  • sprzątać swój pokój lub zabawki w miejscu do zabawy; Czytaj więcej o Samodzielność 4/5-latka

Samodzielność 2/3-latka

Stopniowe uczenie dziecka umiejętności życiowych jest bardzo ważne dla wzrostu jego samodzielności. W ten sposób rozwijane są wszelakie kompetencje i naturalna samomotywacja do podejmowania różnych działań. Jeśli maluszek uczy się samodzielności i dostrzega, jak wiele potrafi już sam — wzrasta jego zdrowe poczucie własnej wartości.

Co powinien umieć samodzielnie zrobić 2- i 3-latek? Jest to przecież czas, w którym dziecko zaczyna poznawać podstawowe umiejętności życiowe i wkracza często w świat rówieśniczy w przedszkolu.

Czytaj więcej o Samodzielność 2/3-latka

seplenienie międzyzębowe

Seplenienie międzyzębowe (sygmatyzm interdentalny)

Najczęściej seplenienie kojarzone jest z niewymawianiem głosek [š]/[ž] (sz, ż). Skąd zatem jeszcze określenie „międzyzębowe” i co ono oznacza? Jakie są przyczyny i jakie konsekwencje takiej wymowy?

Rodzajów sygmatyzmu, czyli potocznie seplenienia, szeplenienia lub siakania, jest wiele — więcej niż w mowie potocznej oddano. To bodajże najczęstsza wada wymowy spośród diagnozowanych, a dotyczy ona głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż/rz [ž], cz, dż. W języku fachowym rodzaj sygmatyzmu określany jest najczęściej od błędnego miejsca artykulacji głosek lub błędnego toru, którym powietrze podczas wymawiania głosek wydostaje się z ust. Może pojawić się zatem sygmatyzm przyzębowy, wargowo-zębowy, wargowy, a także boczny, nosowy, przydechowy. I oczywiście międzyzębowy.

Czytaj więcej o Seplenienie międzyzębowe (sygmatyzm interdentalny)

Ćwiczenia pomagające zwalczyć nawyk otwartych ust

Po konsultacji specjalistycznej i leczeniu pomagającym pozbyć się technicznej przyczyny oddychania ustami przez dziecko często przychodzi czas na ćwiczenia, których celem jest pozbyć się nawyku nieprawidłowego oddychania. Można udać się do logopedy lub miologa jamy ustnej, w zależności od stopnia utrwalenia oddychania ustami. Można też prowadzić proste ćwiczenia systematycznie w domu.

Czytaj więcej o Ćwiczenia pomagające zwalczyć nawyk otwartych ust

Zabawki dla dwu- i trzylatka

Czas, kiedy dziecko zaczyna poznawać świat, zanim pójdzie do przedszkola, jest bardzo ważnym okresem jego życia. Maluszek usprawnia wiele umiejętności — chodzenie, motorykę małą i dużą, mowę itp. Dobrze zatem mu to ułatwić i odpowiednio stymulować rozwój dziecka, kupując mu zabawki, za pomocą których dziecko samo może coś zrobić, niekoniecznie tylko odsłuchać melodyjki czy patrzeć jak autko kręci się w kółko, gdy jest włączone. Podobnie rzecz się ma w kwestii wszelkich mat interaktywnych czy stoliczków — są one dobrą zabawką dla maluszka wówczas, gdy umożliwiają mu jakieś konkretne działania: wyjmowanie i wkładanie, odrywanie i przyczepianie, dopasowywanie elementów i tak dalej.

Czytaj więcej o Zabawki dla dwu- i trzylatka

dzieci kłamią

Dlaczego dzieci kłamią – dwa typy kłamstwa

Kłamstwo towarzyszy ludziom w wielu momentach życia. Nic dziwnego, że dzieci również do niego się uciekają. Kłamanie to czynność, której dzieci uczą się, obserwując otaczający je świat oraz swych opiekunów.

Tak w dorosłym życiu, jak i w dzieciństwie kłamstwo ma dwie główne funkcje. Kłamiemy, aby uniknąć czegoś, co nam zagraża — jest to kłamstwo obronne, bądź uciekamy się do kłamstwa, aby coś osiągnąć — jest to kłamstwo dążeniowe.

Kłamstwu należy przeciwdziałać, ale możliwe jest to, kiedy poznamy jego powody. Jaka jest dokładna motywacja każdego typu kłamstwa? Zapoznanie się z nią, pomoże zrozumieć, dlaczego dziecko ostatecznie postanowiło nie mówić prawdy.

Czytaj więcej o Dlaczego dzieci kłamią – dwa typy kłamstwa

wspieranie rozwoju ruchowego

Gdy wspieranie rozwoju ruchowego zawodzi

Co robić, gdy maluch jest mało sprawny ruchowo mimo odpowiedniego stymulowania go, diety, zachęty i zapewnienia właściwych warunków rozwoju? Należy przede wszystkim pamiętać, że nie każde dziecko będzie sprawne jak wiewiórka. Nikt nie daje takiej gwarancji i chociaż sprawność ruchowa jest niezwykle ważna, trzeba wziąć poprawkę na indywidualne uwarunkowania każdego smyka. Nie zawsze wspieranie rozwoju ruchowego daje pożądane efekty.

Jeśli z jakiegoś powodu dziecko jednak nie wykazuje wysokiej sprawności ruchowej, rodzic powinien przede wszystkim takiego malucha otoczyć miłością i poczuciem bezpieczeństwa. Ważne są podejmowane próby, spontaniczna ciekawość malca, zabawa i pozytywne nastawienie. O co jeszcze można i trzeba zadbać?

Czytaj więcej o Gdy wspieranie rozwoju ruchowego zawodzi

włączony telewizor przy zabawie

Telewizor w tle dziecięcego świata

Oglądanie telewizji jest bardzo łatwą i przyjemną formą spędzania czasu wolnego, a także coraz częstszą metodą na „uspokojenie dziecka”. Ruchome obrazki i dźwięk są bardzo atrakcyjne dla młodego odbiorcy i bardziej przyciągają uwagę niż rozmowa z rodzicem, przeglądanie książeczek, malowanie czy bieganie po podwórku.

Coraz więcej osób zdaje sobie sprawę, że nadmierne i długie oglądanie programów telewizyjnych przez dzieci jest szkodliwe. System nerwowy dziecka zostaje bowiem obciążony zbyt dużą ilością bodźców, które atakują układ słuchowy i wzrokowy, przez co zmuszony jest do nieustannej pracy, która prowadzi do jego zmęczenia. Często też emocje odczuwane przez dziecko podczas bajki bądź innego programu nie znajdują z kolei ujścia w formie ruchu, a niedojrzały układ nerwowy nie radzi sobie z ich nagromadzeniem. Może na tej drodze dojść do poważnych uszkodzeń, takich jak: zaburzenie koncentracji, trudności w skupieniu uwagi, drażliwość, nadpobudliwość. Czyż nie są to częste problemy wśród współczesnych dzieci? Czyż nie to właśnie utrudnia zdobywanie wiedzy, kontakty z rówieśnikami, a także porozumiewanie się w rodzinie? A co się dzieje, kiedy dziecko nie ogląda niczego w telewizji, ale bawi się obok włączonego odbiornika, często nie zwracając nawet na niego uwagi?

 

Czytaj więcej o Telewizor w tle dziecięcego świata

child-820717 1280

Symptomy ryzyka dysleksji we wczesnym dzieciństwie

Dysleksji rozwojowej nie da się całkowicie zapobiec, ale można znacznie złagodzić jej konsekwencje. Coraz częściej diagnozowane wśród dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym specyficzne trudności w uczeniu się (związane z czytaniem), można wcześniej przewidzieć i podjąć odpowiednie kroki stymulujące rozwój malucha. Symptomy ryzyka dysleksji można dostrzec w kolejnych etapach rozwojowych, poczynając od tych najwcześniejszych a przyglądając się osiągnięciom dziecka z zakresu motoryki dużej i małej, postrzegania wzrokowego i słuchowego, koordynacji wzrokowo-ruchowej, orientacji przestrzennej oraz rozwoju funkcji językowych i komunikacyjnych. Jeśli odpowiednio wcześnie zareaguje się na problemy rozwojowe dziecka i błędy, jakie pojawiają się najczęściej w jego działaniach czy pracach, to można zapobiec utrwalaniu się nieprawidłowych nawyków i pogłębianiu się dysfunkcji.

 

Czytaj więcej o Symptomy ryzyka dysleksji we wczesnym dzieciństwie

Rysowane wierszyki nie tylko dla plastyki

Wprowadzając dziecka w świat ekspresji plastycznej, warto wykorzystać rysowane wierszyki. Stanowią one doskonałą zachętę do samodzielnego zmagania się z trudnościami twórczymi, jak też stymulują rozwój mowy, wyciszają, a także pobudzają. Krótkie rymowanki wypowiadane najpierw przez dorosłego towarzyszą rysunkom dziecka, opisując powstający obraz.

Rysowane wierszyki to sprawdzona forma wspierania rozwoju dziecka na kilku płaszczyznach, a także ciekawa propozycja na mile spędzony czas z rodzicem lub opiekunem. Dorosły pokazując maluchowi, jak narysować kozę, psa czy koguta, daje mu do zrozumienia, że zależy mu na byciu razem i wspólnym, radosnym tworzeniu. Wspieramy tym samym poczucie własnej wartości dziecka. Rysowane wierszyki stwarzają także okazję do rozmowy na temat aktualnie rysowanych przedmiotów.

Czytaj więcej o Rysowane wierszyki nie tylko dla plastyki

jakie książki dla dziecka

Poznawanie przez czytanie – jakie książki dla dziecka

Od dawna wszyscy wiedzą, że czytanie dziecku rozwija jego myślenie i postrzeganie. Każdy czytający rodzic staje przed problemem: co czytać? Gdzie szukać dobrej książki dla dzieci? Kupić czy pożyczać? Jakie książki dla dziecka są najlepsze?

Spróbujmy odpowiedzieć na podstawowe pytanie: jaką książkę wybrać dla jakiego dziecka? Sprawa nie jest prosta, ponieważ zależy od wielu czynników. Liczy się tutaj oczywiście wiek, zainteresowania naszej pociechy oraz to, jak długo jest w stanie skupić się nad tekstem. Czytaj więcej o Poznawanie przez czytanie – jakie książki dla dziecka

people-220039 1280

Wsparcie terapii logopedycznej w domu

Samo posłanie dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym do specjalisty raz w tygodniu (albo nieraz rzadziej) nie przyniesie takich rezultatów, jakbyśmy oczekiwali, jeśli w domu dziecko nie utrwala ćwiczonych sprawności aparatu mowy. Każdy rodzic powinien pamiętać, że logopeda zadaje zestaw ćwiczeń, które naprawdę warto wykonywać systematycznie, i udziela zestawu wskazówek do pracy z dzieckiem w domu. Wsparcie terapii logopedycznej ćwiczeniami w domu jest niezwykle istotne i przyspiesza rezultaty.

A oto kilka dodatkowych porad, których stosowanie zaowocuje postępami w terapii logopedycznej, wzbogaci zasób słów malucha oraz sprawi, że przedszkolak będzie wypowiadał się chętnie i bez trudu.

 

Czytaj więcej o Wsparcie terapii logopedycznej w domu

orzeł czy nielot

Orzeł czy nielot – kampania społeczna

Fundacja Rodzice Przyszłości prowadzi kampanię społeczną, która zwraca uwagę na zjawisko przemocy emocjonalnej wobec dzieci. Do szóstego roku życia dzieci bezkrytycznie przyjmują świat przedstawiony przez rodziców i wychowawców. Chcemy uświadomić rodzicom oraz wszystkim tym, którzy zawodowo lub po przyjacielsku zajmują się dziećmi, jak wielkie znaczenie ma sposób porozumiewania się z dzieckiem, przekazywania mu informacji, poleceń i opisywanie świata.

Czytaj więcej o Orzeł czy nielot – kampania społeczna

ID-10036083

6/7-latek z ryzykiem dysleksji rozwojowej

Dysleksja rozwojowa, czyli specyficzne trudności w uczeniu się (związane z czytaniem) u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym, jest coraz częściej diagnozowana u uczniów. Objawy zagrożenia dysleksją można zaobserwować już w młodszy wieku, przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jak dotąd nie wykryto jednej przyczyny dysleksji, a najbardziej rozpowszechniona jest koncepcja, że uwarunkowana jest ona mikrouszkodzeniami centralnego układu nerwowego.

Trudności uczniów z dysleksją rozwojową mają różny charakter w zależności od wieku dziecka oraz od stopnia nasilenia deficytów rozwojowych. U dzieci do 9. roku życia nie można postawić diagnozy dysleksji, można mówić jedynie o jej ryzyku.

Czytaj więcej o 6/7-latek z ryzykiem dysleksji rozwojowej

nauka zasad zycia społecznego

Zaburzenia rozwoju ruchowego – przyczyny i objawy

Wspieranie wszechstronnego rozwoju dziecka to nie tylko stałe pogłębianie zakresu wiedzy, rozszerzanie umiejętności i odnajdywanie talentów, to także kształcenie i wyrabianie sprawności ruchowej pociechy. Jest to sprawa o tyle istotna, że zarówno rozwój poznawczy, emocjonalny, społeczny, jak i intelektualny, są ściśle powiązane z rozwojem ruchowym człowieka. Nabycie umiejętności poruszania się to warunek konieczny na drodze do pełnego poznawania świata. Niestety u niektórych dzieci pojawiają się zaburzenia sprawności fizycznej i opóźnienia na kolejnych etapach rozwoju. Dzieci te są niezręczne, z trudem wykonują zadania proste dla ich rówieśników, na ogół nie nadążają za pozostałymi i miewają postępujące trudności z nauką.

Czytaj więcej o Zaburzenia rozwoju ruchowego – przyczyny i objawy

mały samotnik

Mały samotnik – o trudnościach z nawiązywaniem kontaktów

Niektóre dzieci dość wyraźnie izolują się od grupy rówieśniczej czy towarzystwa innych maluchów. Najchętniej bawią się same lub absorbują uwagę rodzica, nawet gdy dom odwiedzają inne dzieci. Często problem ten dotyka jedynaków lub maluchów, które do czasu pójścia do przedszkola rzadko miały styczność z innymi dziećmi. Trudniej nawiązać kontakt z rówieśnikiem może być także kilkulatkom, którym dorośli niemalże w pełni organizowali czas i zabawy. Maluch wkraczający w życie społeczne może też być po prostu nieśmiały.

Czytaj więcej o Mały samotnik – o trudnościach z nawiązywaniem kontaktów

niski wzrost dziecka

Gdy wzrost dziecka niepokoi

Bywa, iż maluch jest wyraźnie niższy od swoich rówieśników. Rodzice próbują dociec przyczyn, a lekarze, czasem jak na złość, tylko uspokajają i bagatelizują problem. Zanim sytuacja się pogorszy, rozpoczną się badania i odwiedzanie specjalistów, warto wykonać kilka działań i zadbać o newralgiczne sprawy związane z rośnięciem dziecka. To na pewno nie zaszkodzi.

Czytaj więcej o Gdy wzrost dziecka niepokoi

Wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego

Jak uniknąć zakażenia pokarmowego u małego dziecka

Lato sprzyja jedzeniu poza domem, próbowaniu nowych potraw, poznawaniu nowych smaków oraz korzystaniu ze świeżych warzyw i owoców. Należy jednak uważać, aby nie zaserwować dziecku choroby, jak wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego, podczas radosnego urlopu czy słonecznych wakacji w domu. Zakażeniom przewodu pokarmowego zwykle towarzyszą trzy podstawowe objawy: bóle brzucha, biegunka, wymioty. Czasem dochodzi do tego wysoka gorączka. Przyczyną są najczęściej zakażenia rotawirusem, ale także i innymi wirusami, bakteriami czy pierwotniakami. Z bakterii atakujących układ pokarmowy wymienić należy Salmonellę (wywołuje paradury, Salmonellozę) i Shigellę (czerwonka). Gronkowce lub bakterie beztlenowe (po zjedzeniu zakażonych potraw — najczęściej lodów, ciastek, pasztecików) wywołują zazwyczaj masowe zatrucia dzieci, często o groźnym przebiegu.

Czytaj więcej o Jak uniknąć zakażenia pokarmowego u małego dziecka

dlaczego dziecko się jąka

Niepłynność mowy, czyli dlaczego dziecko się jąka?

Jąkanie jest przypadłością występującą na całym świecie, we wszystkich grupach kulturowych, religijnych i społeczno-ekonomicznych. Przejawia się zaburzeniami płynności mowy w skutek mimowolnych skurczów mięśni narządów mownych. To bardzo złożone zjawisko, którego jednoznacznych przyczyn nie odkryto, chociaż wielu specjalistów próbowało. Można jedynie wymienić czynniki wpływających na jąkanie zarówno w jego początkowej fazie, jak i w dalszym przebiegu tej przypadłości. U każdego dziecka z niepłynnością mowy występuje indywidualna kombinacja tych czynników, które warunkują to, dlaczego dziecko się jąka.

Czytaj więcej o Niepłynność mowy, czyli dlaczego dziecko się jąka?

zabawa klockami

Jak zachęcić dziecko do zabawy klockami?

Zabawa klockami to niezwykle rozwijająca czynność. Nie tylko usprawnia motorykę małą, ale również zapoznaje dzieci z prawami logiki, ćwiczy cierpliwość, kreatywność, koncentrację i zachęca do realizacji określonych planów poprzez konstruowanie. Umiejętność ustawiania klocków oraz dopasowywania elementów przydaje się również wtedy, kiedy pojawiają się problemy z koordynacją motoryki małej u starszego dziecka (w wieku wczesnoszkolnym i szkolnym). Mogą one objawiać się trudnościami podczas malowania, pisania, wiązania sznurowadeł, zapinania guzików, łączenia przedmiotów lub wycinania nożyczkami. Warto zatem wcześniej ćwiczyć z dzieckiem.

Czytaj więcej o Jak zachęcić dziecko do zabawy klockami?

wolny czas z dzieckiem

Spędzaj wolny czas z dzieckiem

Dla jednych jest on największym dobrodziejstwem, dla drugich — nudą lub stratą czasu. W rzeczywistości jest to niezwykle istotny okres dnia lub tygodnia (weekend), który pozostaje do dyspozycji po wypełnieniu obowiązków. To czas na wypoczynek, regenerację fizyczną oraz psychiczną organizmu, a także na zabawę. Spędzając wolny czas z dzieckiem, możemy wspierać rozwój jego zdolności i zainteresowań. 

Przede wszystkim rodzina ma największy wpływ na sposób organizowania czasu wolnego przez dzieci w ich niedalekiej przyszłości (np. szkolnej), a potem w ich dorosłym życiu. To najbliżsi przekazują maluchom odpowiednie wzorce. Wspólne gry i zabawy, wypady za miasto lub do kina, spacery czy rozmowy z dziećmi pozwalają nie tylko dobrze spożytkować popołudnie, wieczór czy weekend, ale też sprzyjają wykształcaniu nawyku przyjemnego i ciekawego spędzania wolnego czasu. Warto mieć na uwadze, że im młodsze dziecko, tym większy wpływ mają na jego rozwój osoby znaczące oraz wzorce przez nie przekazywane. Dlatego nie ma na co czekać — dziecko w każdy wieku będzie się cieszyć z podjętej aktywności z rodzicem.

Czytaj więcej o Spędzaj wolny czas z dzieckiem

Kreatywny rozwój dziecka

Kreatywny rozwój dziecka na 6

Umysł to nie dzban, który należy wypełnić,
Ale ognisko, które wypada zapalić.
Plutarch

Kreatywność we współczesnym świecie jest właściwością bardzo pożądaną. W dzieciństwie twórcza fantazja, dynamizm odkrywcy oraz pomysłowość stoją na najwyższym poziomie i są cechą typową dla każdego człowieka. Co się dzieje potem? Czemu u jednych zalety twórczego umysłu nie zanikają, a u innych naturalna i pełna pasji pomysłowość wygasa?

Dzieci dorastając, nabywają nowe umiejętności, poznają reguły i dostosowują się do wymagań środowiska, w jakim przychodzi im żyć. To, jaki poziom kreatywności zachowa się na późniejsze etapy życia, zależy w dużym stopniu od tego, czy dziecięca twórczość, pomysłowość oraz fantazja były odpowiednio stymulowane, wzmacniane i pielęgnowane przez najbliższe otoczenie.

Czytaj więcej o Kreatywny rozwój dziecka na 6

Jak zachęcić dziecko do malowania

Malowanie – fantastyczna podróż w głąb siebie

Podczas malowania dziecko silnie się koncentruje, wszystkie myśli i ruchy skupia na ukończeniu swojego dzieła. W danym momencie nie liczy się dla niego nic innego. Dzięki temu na zwykłej kartce papieru powstają powoli obce, fantastyczne światy, wymarzone przedmioty i przygody. Obserwując dziecko podczas pracy nad obrazkiem, widzimy, ile zapału ono w to wkłada, jak stara się połączyć wytwory swojej wyobraźni z rzeczywistością. Należy jednak uważać, aby nie zadusić tego kreatywnego płomienia. Łatwo to uczynić zbytnim lub wymuszonym zachwytem, nachalnymi pytaniami o szczegóły, ignorancją. Dzieło małego artysty trzeba docenić, czasem wyszukując punktu zaczepienia, np. „Twój obrazek bardzo mi się podoba, ponieważ użyłeś ładnych kolorów…” albo „Takie domu jeszcze nigdy nie widziałam, to bardzo ciekawy pomysł…”. Pochwała powinna być szczera i z umiarem, aby nasz domowy artysta nie poczuł się potraktowany niepoważnie.

Czytaj więcej o Malowanie – fantastyczna podróż w głąb siebie

kostki_i_pionki.jpg

Dzieci grają w planszówki

Zabawy, a później także gry, od pierwszych dni mają ogromny wpływ na rozwój małego człowieka i przystosowanie go do późniejszego życia. Przedstawiciele wielu nauk (psychologii, pedagogiki, socjologii, etnografii i historii kultury) podkreślają ponadto społeczne źródła oraz humanistyczne wartości zabawy. Przede wszystkim ta forma aktywności człowieka, związana najsilniej z okresem dzieciństwa, ale nie zanikająca w pełni w późniejszym wieku, silnie kształtuje osobowość, uczy dzielić się z innymi, dawać, brać, współpracować i pomaga odnaleźć własne miejsce w grupie.

Społeczny charakter życia ludzkiego związany jest z koniecznością przestrzegania określonych reguł, umiejętnością zachowania się i postępowania. Dziecko musi to opanować odpowiednio wcześnie i we właściwy sposób, jeśli ma prawidłowo funkcjonować w społeczeństwie. To właśnie w czasie wspólnych zabaw i wszelakich gier w przystępny i przyjemny sposób mały człowiek opanowuje podstawowe zasady obowiązujące podczas obcowania z rówieśnikami i osobami dorosłymi. Przydatne mogą się okazać również planszówki dla dzieci.

Najważniejszą wartością zabawy jest zatem to, że stanowi ona działanie silnie wpływające na rozwój na wielu płaszczyznach, przy czym wykonywane jest dla własnej przyjemności z udziałem wyobraźni i twórczych emocji.

Czytaj więcej o Dzieci grają w planszówki

gry planszowe dla dzieci

UWAŻAJ na gry planszowe dla dzieci!

Przez wielu postrzegane są jako relikt przeszłości, czasów, kiedy nie było telewizji ogólnie dostępnej bądź jej oferta prezentowała się nader ubogo, nie było też komputerów i mnogości gier przed ekranem w pięknej oprawie graficznej, nie było konsoli, nie było tabletów oraz smartfonów „usprawniających” motorykę małą (palce) dziecka i jego wiedzę technologiczną. Może dlatego zostały zapomniane, bo mało kto obecnie wierzy, że takie czasy kiedyś były? A chodzi o stare, poczciwe gry planszowe, które zapowiedział już tytuł, a które odradzają się z wielkim szumem i mnogością tematów oraz propozycji. I nie są to tylko gry planszowe dla dzieci.

Planszówki zdecydowanie wracają do łask i na nowo podbijają serca coraz szerszych kręgów graczy. Nie pokonał ich telewizor, nie pokonał komputer, nie pokonał Internet.

Czytaj więcej o UWAŻAJ na gry planszowe dla dzieci!

pierwsze kroki z matematyką

Pierwsze kroki z matematyką

Dla wielu dorosłych słowa „matematyka” i „zabawa” nie mają ze sobą absolutnie nic wspólnego. Dla wielu z nas matematyka w okresie szkolnym była torturą, czymś, co „musimy” zrobić i czymś, czego nie rozumieliśmy i nigdy nie zrozumiemy. Zabawa natomiast była czymś, co uwielbialiśmy. Małe dzieci uczą się matematyki przez cały czas poprzez różnego rodzaju zabawy, w większości nieświadome tego. Od chwili urodzenia otoczone są wrażeniami zmysłowymi. Kształty szczególnie nabierają natychmiastowego znaczenia. Dzieci reagują instynktownie na układ kształtów, które tworzą ludzką twarz. Matematyka jest wszędzie w domu. Przy wsparciu rodziców dzieci mogą zrozumieć wiele matematycznych pojęć poprzez właśnie zabawę i z przyjemnością stawiać swe pierwsze kroki z matematyką.

Czytaj więcej o Pierwsze kroki z matematyką

muzyczne obrazy

Ćwiczenia ortofoniczne – droga do poprawnej i wyraźnej wymowy

Ortofonia to dział językoznawstwa i logopedii artystycznej, zajmujący się ustalaniem zasad poprawnej wymowy. Ćwiczenia ortofoniczne mają za zadanie doskonalenie i usprawnianie wymowy w celu prawidłowego kształtowania wymowy oraz zapobiegania powstawania zaburzeń artykulacyjnych.

Istnieją dwa rodzaje ćwiczeń ortofonicznych. Pierwszy z nich to ćwiczenia wstępne, do których zaliczamy: ćwiczenia oddechowe, fonacyjne, logorytmiczne, słuchowe oraz ćwiczenia usprawniające narządy mowy. Drugi rodzaj ćwiczeń ortofonicznych to ćwiczenia bezpośrednio związane z procesem mówienia, czyli ćwiczenia artykulacyjne.

Ćwiczenia oddechowe. Podstawowym celem tych ćwiczeń jest nauczenie różnicowania fazy wdechowej i wydechowej, jak również przedłużania fazy wydechowej. Często też dzieci mają trudności z oddychaniem podczas mówienia, co szczególnie wyraźnie słychać podczas recytacji wierszyków. Dlatego też podczas zabaw, w których prowadzone są ćwiczenia oddechowe, dziecko powinno nauczyć się prawidłowego sposobu operowania oddechem. [Nasze propozycje zabaw oddechowych] Czytaj więcej o Ćwiczenia ortofoniczne – droga do poprawnej i wyraźnej wymowy

kiedy powinniśmy się niepokoić o rozwój mowy

Kiedy powinniśmy się niepokoić o rozwój mowy naszego dziecka?

Nie jest rzadkością, że rodzice małych dzieci martwią się o rozwój dziecka na różnych etapach. Jako rodzic chcemy, aby nasze dzieci odpowiednio rozwijały się i bardzo często porównujemy naszego malucha do innych dzieci. Nie wystarczą nam zapewnienia przyjaciół czy rodziny, że wszystko jest w porządku. Ale kiedy rodzic faktycznie powinien być zaniepokojony, jeśli chodzi o rozwój mowy swojego dziecka?

Pierwszą rzeczą, jaką rodzic powinien wiedzieć, to jest fakt, że zakres „typowego” rozwoju jest szeroki, pomiędzy 12-24 miesiącem życia. Podczas gdy jedno 18-miesięczne dziecko potrafi mówić krótkimi zdaniami, drugie może posługiwać się tylko kilkoma słowami. Mimo tego oba maluchy mieszczą się w średnim zakresie rozwoju. Ważne jest umiejętne porównywanie swojego dziecka do innych. Istnieją pewne „czerwone światełka”, które wskazują, że najwyższy czas, by zwrócić uwagę na problem w zakresie rozwoju społecznego, mowy i języka…

Czytaj więcej o Kiedy powinniśmy się niepokoić o rozwój mowy naszego dziecka?

zanim dziecko zacznie czytać

Zanim dziecko zacznie czytać…

Dekodowanie pisma to podstawowa umiejętność ucznia, potrzebna mu do poznawania świata. Ale zanim dziecko zacznie czytać sprawnie, ma przed sobą długą drogę. Tylko od dorosłych zależy, czy droga ta będzie prostą i szeroką aleją, a nauka czytania przyjemnym po niej spacerem, czy też wąską, kamienistą ścieżką, po której będzie kroczyło z trudem. Co więc decyduje o powodzeniu? Gotowość do czytania nie pojawia się nagle, lecz kształtuje od początku życia. Właściwa stymulacja procesów poznawczych — takich jak spostrzeganie, odbieranie wrażeń, wyobraźnia, koncentracja uwagi, myślenie i pamięć — to podstawa sukcesu.

Czytaj więcej o Zanim dziecko zacznie czytać…

Klocki wstępem do matematyki

Klocki wstępem do matematyki

Czy dziecko może się czegoś nauczyć, bawiąc się klockami? Zdecydowanie tak! Czy można uczynić klocki wstępem do matematyki? Warto się przekonać i poznać ich walory.

Gdy dzieci bawią się klockami, pracują nad rozwiązaniem problemu i wczesnych pojęć matematycznych. Podczas zabawy odkrywają i eksperymentują, poznają pojęcia matematyczne: rozmiar, kształt, wagę, faktury i kolor. W kolejnym etapie budując z klocków, zaczynają uczyć się o długości, wysokości i przestrzeni.

Dzieci usprawniają swoje ręce, podnosząc klocki, układając je lub dopasowując je do siebie. Układanie i montaż klocków rozwija koordynację ruchową i koordynację wzrokowo-ruchową.

Wreszcie, dzieci uczą się współpracować i wspólnie bawić. Uczą się szanować i cenić własną pracę, a także innych.

Czytaj więcej o Klocki wstępem do matematyki

Orientacja przestrzenna

Orientacja przestrzenna — etapy rozwoju i wspieranie

Orientacja przestrzenna to kształtowanie umiejętności, które pozwalają dziecku dobrze orientować się w przestrzeni i swobodnie rozmawiać o tym, co się wokół niego znajduje. Jest warunkiem dobrego funkcjonowania w otaczającej rzeczywistości. Proces jej kształtowania trwa kilka lat.

Rozumienie przestrzeni

Poznawanie przestrzeni zaczyna się od świadomości własnego ciała, a więc od poznania swojego ja. Najpierw dziecko kształtuje poczucie — to jestem ja, tak wyglądam, mam swoje imię, wiem jak nazywają się części mojego ciałaTaka świadomość pozwala na rozpatrywanie otoczenia ze swojego punktu widzenia, tzn. dziecko zdaje sobie sprawę z tego że coś znajduje się przed nim lub za nim, jest nad nim lub pod nim. Uczy się określać kierunki i położenie w stosunku do swego ciała.

Czytaj więcej o Orientacja przestrzenna — etapy rozwoju i wspieranie

Jak wyciszyć dziecko przed snem

Jak wyciszyć dziecko przed snem?

Dzieci często mają problem z przejściem z aktywności w ciągu dnia do spokoju nocy. W tym, jak wyciszyć dziecko przed snem z pomocą przychodzą wieczorne rytuały. Powtarzające się sytuacje dają dzieciom jasność i orientację, szczególnie wtedy, gdy maluchy są zmęczone i marudzą.

Dzieci uwielbiają rytuały, ponieważ dają im poczucie bezpieczeństwa i spokój. Szykowanie do snu zaczyna się więc na długo przed położeniem się dziecka do łóżka. Do wieczornych rytuałów należy zarówna fizyczna aktywność dziecka, jak i późniejsze wyciszające zabawy oraz zajęcia, wspólne zjedzenie kolacji, rozmowa z rodzicami, rodzeństwem, mycie, szczotkowanie zębów i na koniec samo położenie się do łóżka. Śpiewanie piosenek, opowiadanie bajek, czytanie książeczek są zakończeniem wieczornego rytuału.

Czytaj więcej o Jak wyciszyć dziecko przed snem?

muzyczne obrazy

Czy moje dziecko jest muzykalne?

Muzykalność dziecka rozwija się już w pierwszych miesiącach i w pierwszym roku życia. Te zadatki muzykalności, pobudzane, rozwijają się tak, że w trzecim roku życia u niektórych dzieci można stwierdzić już pewien stopień rozwoju słuchu muzycznego, poczucia rytmu, pamięci i zainteresowań muzycznych.

Muzykalność dziecka — rozwój w okresie przedszkolnym

Wiek 3/4/5 lat, to dla części dzieci dwa pierwsze lata pobytu w przedszkolu. W tym okresie istotne funkcje we wszystkich dziedzinach rozwoju dziecka przypadają zabawom, które dzieci zawsze łączą się z ruchem i muzyką dziecięcą. W tym wieku niemal wszystkie dzieci wykazują zainteresowanie rytmicznymi i brzmieniowymi walorami słów, tworząc z nich struktury rytmiczne. Rozwija się również zdolność powtarzania i pamiętania melodii. Łatwiejszy do zapamiętania jest rytm niż melodia piosenki, stąd śpiew przypomina zbiorową rytmiczną recytację. Nieczystość śpiewu jest wynikiem słabej pamięci i wyobraźni muzycznej.

Czytaj więcej o Czy moje dziecko jest muzykalne?

Jak rozwijać talenty dziecka

Baczna obserwacja pozwala dostrzec, poprzez jakie działania dziecko wyraża się najchętniej i najbardziej swobodnie. Jeśli na pewnych zabawach skupia swoją uwagę dłużej niż inne dzieci zazwyczaj będzie to oznaczać, że wykazuje większe zainteresowanie lub zdolności w danej dziedzinie. Dla jednego malucha będzie to rysowanie, dla innego muzyka lub sport. Rolą rodziców jest stworzenie takich warunków, w których te zainteresowania będą mogły się swobodnie rozwijać. Poniżej kilka uwaga o tym, jak rozwijać talenty dziecka.

Rodzicielskie wymagania

W dążeniu do wydobycia drzemiącego w dziecku potencjału należy pamiętać, by nie stawiać mu zbyt wysokich wymagań, a przede wszystkim nie zniechęcać go, m.in. poprzez krytyczne oceny. To co powinniśmy robić to doceniać zaangażowanie i postawę twórczą malucha.

Czytaj więcej o Jak rozwijać talenty dziecka

magia zabawy

Magia zabawy – 3-5 lat

Zabawa pomaga dzieciom rozwijać się intelektualnie, emocjonalnie, estetycznie, ruchowo i duchowo. Uczy funkcjonowania w społeczeństwie i relacji z innymi. Kształtuje charakter i nastawienie do świata. Uczy życia. Oto cała magia zabawy.

Jak dzieci 3-5-letnie się bawią: Lepsza znajomość języka przemienia dzieci w tym wieku w małych gawędziarzy. Fantazjowanie, odgrywanie ról staje się bardziej rozwinięte i wyszukane. Dzieci mogą lepiej zrozumieć skomplikowane pojęcia, takie jak czas czy relacje między obiektami. Lepsze umiejętności motoryczne oznaczają, że są sprawniejsze fizycznie, zdolne do nauki jazdy na rowerku, potrafiące precyzyjnie rzucać i łapać piłkę.

Postępy te również pomagają dzieciom bawić się z innymi. Jest to czas, gdy wielu z nich zawiera pierwsze przyjaźnie.

Sposoby wspierania rozwoju przez zabawę

Czytaj więcej o Magia zabawy – 3-5 lat

Rola rodzica w zabawie

Rola rodzica w zabawie z dzieckiem

Rola rodzica w zabawie z dzieckiem jest niezwykle istotna, ponieważ podczas zabawy tworzą się silne więzi między rodzicem a dzieckiem. Rodzic na początkowym etapie rozwoju swego dziecka kieruje także zabawą, wytyczając tory i granice. Warto mieć jeszcze kilka aspektów zabawy z dzieckiem na uwadze.

Rodzice są pierwszymi towarzyszami zabaw dziecka.

Oto kilka wskazówek do gry z dzieckiem:

Interakcja – najcenniejsze we wspólnej zabawie jest, gdy dorosły bierze czynny udział w zabawie, jest u boku dziecka, a nie tylko dostarcza zabawek lub nadzoruje.

Obserwacja – uważne obserwowanie swojego dziecka pozwala określić jego poziom umiejętności i zainteresowania. 

Czytaj więcej o Rola rodzica w zabawie z dzieckiem

rola zabawy

Rola zabawy w rozwoju dziecka

Zabawa jest naturalną formą aktywności dziecka charakterystyczną dla wieku przedszkolnego i wczesnoszkolnego. To jedna z najważniejszych „sił napędowych” rozwoju dziecka, odpowiadająca jego potrzebom. Zabawa jest działalnością wykonywaną dla przyjemności w ten sposób dostarcza dziecku zadowolenia, wielu przeżyć, emocji i doświadczeń. Rola zabawy jest zatem bardzo ważna. Natomiast gra jest to już zabawa ujęta w pewne reguły, zasady.

We współczesnej pedagogice, coraz więcej mówi się o roli zabawy i gier w rozwoju dziecka, i traktuje się je jako metody wychowawcze, które uczą, bawią, utrwalają poznawane treści, integrują grupę, pomagają w poznawaniu się uczestników, uczą zachowywania reguł, wpływają na dobrą atmosferę w grupie, podnoszą humor, dają poczucie wartości, radości, sukcesu, uczą przyjmowania niepowodzeń, zajmują czas, rozwijają zdolności, intelekt, kształtują osobowość, rozwijają kreatywność, zmuszają do poszukiwania nowych rozwiązań, rozwijają aktywność, dają relaks.

Czytaj więcej o Rola zabawy w rozwoju dziecka

bajkoterapia

Bajkoterapia

Bajki terapeutyczne są to krótkie opowiadania z morałem, które są tworzone dla dzieci w wieku od 3 do 9 lat. W tych opowiadaniach świat jest widziany z dziecięcej perspektywy. Głównym zadaniem bajek–pomagajek jest redukowanie i przezwyciężanie stresu, uspokojenie wspieranie dzieci oraz zredukowanie problemów emocjonalnych. Bajka terapeutyczna jest to utwór adresowany typowo do dzieci, świat tam jest postrzegany z perspektywy dziecięcej, występują postacie czarodziejskie. Za pomocą bajki dziecko poznaje rozwiązania trudnych sytuacji i nie przekracza własnych granic. Wszystkie przekazywane informacje pochodzą ze świata bajek, czyli świata, które dziecko rozumie najlepiej, czuje się więc zrozumiane i bezpieczne. Oto niezwykła bajkoterapia.

Czytaj więcej o Bajkoterapia

Czapla - zabawa stymulująca rozwój mowy

Logopeda w domu

Jeśli masz wrażenie, że twoje dziecko mówi bardziej dziecinnie niż jego rówieśnicy, zabaw się w domowego logopedę.

Słuchaj dokładnie słów swojej pociechy i wypisuj błędy wymowy, które najczęściej maluch popełnia. Jeżeli jesteś z jakiegoś powodu zaniepokojona, skonsultuj się z logopedą. Najpierw sprawdź, czy prawidłowa jest ruchomość języka twego trzylatka. Poproś, by dotknął nim do nosa albo polizał górną wargę. Jeśli nie jest w stanie tego zrobić, oznacza to, że błonka pod językiem (tzw. wędzidełko) jest zbyt krótka. Wtedy może się zdarzyć, że w przyszłości dziecko będzie miało kłopoty z prawidłowym wymawianiem głosek: sz, rz, cz, dż, 1, t, d, r (przy ich wymawianiu potrzebny jest ruch języka do góry). W takich przypadkach lekarze zazwyczaj namawiają do zabiegu podcięcia wędzidełka.

Czytaj więcej o Logopeda w domu

naturalne uzdolnienia matematyczne

Dzieci uzdolnione matematycznie

Z badań prof. zw. dr hab. Edyta Gruszczyk-Kolczyńskiej dotyczących uzdolnień matematycznych dzieci wynika, że rozpoznanie dzieci uzdolnionych matematycznie nie jest proste. Nauczyciele ze szkół często mylą się w ocenie możliwości dzieci. Dzieci te bywają postrzegane jako trudne, z problemami w zachowaniu. Już po pierwszych miesiącach nauki szkolnej przestają manifestować swoje naturalne umiejętności umysłowe.

Niestety po przeprowadzeniu badań na grupie istotnej statystycznie można stwierdzić, że przed rozpoczęciem nauki w szkole co czwarte dziecko przejawia (według przyjętych kryteriów) wybitne i naturalne uzdolnienia matematyczne, a po 8 miesiącach nauki w klasie I tylko co ósme dziecko demonstruje takie uzdolnienia.

Czytaj więcej o Dzieci uzdolnione matematycznie

cyfry

Jak dzieci uczą się liczyć, zanim rozpoczną naukę w szkole?

Z badań nad tym jak dzieci uczą się liczyć (wyniki badań podaje E. Gruszczyk-Kolczyńska) wynika, że dzieci najpierw przyswajają sobie prawidłowości, których należy przestrzegać przy liczeniu. Jednocześnie, ale stopniowo, uczą się liczebników. Dlatego nie jest tu ważne sprawne odliczanie, lecz to, czy dziecko wie, jak się liczy i czy potrafi przestrzegać określonych reguł. 

Nim dziecko policzy przedmioty, musi je wyodrębnić z otoczenia. Może to być gest ręki, spojrzenie albo słowne określenie tego, co ma być liczone. Najlepiej, jeżeli na przykład dorosły powie: To są jabłka, spojrzy na nie i wskaże ruchem ręki.

Czytaj więcej o Jak dzieci uczą się liczyć, zanim rozpoczną naukę w szkole?