strategie nauczania i uczenia się

4 strategie nauczania i uczenia się

Wincenty Okoń, polski pedagog i autorytet w zakresie dydaktyki, proponuje przede wszystkim 4 strategie nauczania i uczenia się. Sprzyjają one realizacji zaleceń programowych, stanowiąc „wypróbowany i systematycznie stosowany układ czynności nauczycieli i uczniów, realizowanych świadomie w celu spowodowania założonych zmian w osobowości uczniów”. Strategie nauczania i uczenia się wspomagają wszechstronny rozwój dziecka oraz ułatwiają naukę przez zabawę, tak naturalną. Bez trudu wykorzysta się je w pracy indywidualnej w domu, ponieważ opierają się na podstawowych umiejętnościach i zainteresowaniach dziecka. Poniżej wybrano metody wykorzystywane do pracy z dziećmi w różnych warunkach i sytuacjach edukacyjnych. Czytaj więcej o 4 strategie nauczania i uczenia się

wpisywanie dziecka w role

Jak nie programować dziecka? — Wpisywanie dziecka w role

Ty leniuchu!
— Ale z ciebie bałaganiarz!
Straszna z ciebie złośnica i maruda!
Musisz tak wszystko przeżywać?
Potrafisz się tylko poddawać i płakać!
Zostaw to, bo znowu wylejesz! Lepiej już nie pomagaj…
Myślisz tylko o sobie!
Nie mogę na ciebie liczyć!
Nic z ciebie nie będzie!
Jesteś okropny!

Jak często zdarza się nam — rodzicom, wychowawcom, opiekunom — wypowiadać te i podobne stwierdzenia? Jak wcześniej zaczynamy programować dzieci na określone zachowania i wpisywać je we wzorce? I to negatywne, które nie są pożądane. Robimy to nieświadomie, ponieważ cel powyższych wypowiedzi jest zupełnie inny. Mają one przede wszystkim uświadomić dziecku, co robi nie tak i jak ma poprawić swoje zachowanie. Niestety tak się nie dzieje… Mały człowiek bardzo szybko utożsamia się z przypisywaną mu po raz kolejny wadą, łatką. Za każdym razem, gdy powtarzamy pewne zwroty i wyrażenia, docieramy do podświadomości naszych dzieci i programujemy je, chociaż nie mamy takiego zamiaru. Istnieją wyjścia z tego błędnego koła, jakim jest wpisywanie dziecka w role. Czytaj więcej o Jak nie programować dziecka? — Wpisywanie dziecka w role

nauka zasad zycia społecznego

Nauka zasad życia społecznego — 12 podstawowych reguł

Jako rodzice posiadamy coraz większą wiedzę na temat wspomagania rozwoju dziecka, optymalnego nauczania go, dbania o prawidłowy rozwój od pierwszych chwil życia. Wielu rodziców z zaangażowaniem pomaga maluchom w zdobywaniu kolejnych podstawowych umiejętności i kompetencji, jak chodzenie, mówienie, pisanie, rysowanie, liczenie. W starszym wieku, okazuje się jednak coraz częściej, że pojawiają się trudności z funkcjonowaniem dzieci w grupie. Na jedne dzieci skarżą się nauczyciele, na inne rodzice rówieśników, a kolejne same żalą się rodzicom ze swych niepowodzeń. Najczęściej dotyczy to niekulturalnego zachowywania się i nieuprzejmych odzywek, braku zrozumienia oraz szybkiego, pochopnego, ale bardzo dosadnego oceniania przez innych. Dziecko, zniechęcone nieudanymi relacjami z otoczeniem, najczęściej zamyka się w sobie.

Nauka zasad życia społecznego — po co i dla kogo?

Czytaj więcej o Nauka zasad życia społecznego — 12 podstawowych reguł

Jak pomóc starszemu dziecku gdy pojawia się rodzeństwo

Jak pomóc starszemu dziecku, gdy pojawia się rodzeństwo?

Rodzice powinni starać się jak najlepiej przygotować starsze dziecko na przyjście na świat jego brata bądź siostry. Dlaczego? Ponieważ ten moment będzie wiązał się z dość dużymi zmianami, na które dobrze, aby było przygotowane. Starsze dziecko może przecież odczuwać niepokój, gdy pojawia się rodzeństwo, i martwić się, że nie będzie już dla swoich rodziców najważniejsze, że […]

zdolności, uzdolnienia

Zdolności, uzdolnienia, zainteresowania dziecka

Ideą przewodnią każdego działania edukacyjnego powinno być skoncentrowanie na indywidualnym rozwoju dziecka. Priorytetem staje się odkrywanie wielorakich, indywidualnych zdolności i zainteresowań dziecka oraz pobudzanie ich, wzmacnianie, a także rozwijanie. Szczególnie warto przy tym uwzględnić naturalne aktywności dziecka i zdolności rozwiązywania problemów. Chociaż używane nieraz zamiennie, tytułowe terminy (zdolności, uzdolnienia i zainteresowania) posiadają odmienne znaczenia. Praktyczne cele edukacji w tym kontekście to: kształcenie i wychowanie skoncentrowane na jednostce, jej zdolnościach i zainteresowaniach, oraz konstruktywizm jako teoria wiedzy, poznawania i uczenia się.

Nie wszystkie dzieci mają takie same zainteresowania i zdolności, uzdolnienia, dlatego w edukacji należy uwzględniać  indywidualne różnice między nimi. Zgodnie z teorią Howarda Gardnera wczesne ustalenie uzdolnień może bardzo pomóc w doborze doświadczeń korzystnych dla dziecka. Niemniej równie ważne jest wykrycie jego słabych punktów. Warto zatem więcej uwagi poświęcić różnicom pojęciowym między zdolnościami, uzdolnieniami a zainteresowaniami dziecka, aby w pełni świadomie wspierać jego rozwój. Ich właściwa interpretacja ma ogromne znaczenie dla praktyki pedagogicznej, podobnie jak rozumienie związków i zależności pomiędzy nimi.

Czytaj więcej o Zdolności, uzdolnienia, zainteresowania dziecka

polisensoryczne poznawanie świata

Polisensoryczne poznawanie świata — metody EPR i MDS

Różnorodne i wieloznaczne informacje ze świata nieustannie docierają do dziecka. Aby jednak mogło je ono prawidłowo zrozumieć, przetworzyć, odebrać i zinterpretować, musi potrafić je dostrzegać. Postrzeganie świata nie ogranicza się w tym kontekście do wzroku. Zaangażowane są w nie także pozostałe zmysły: słuch, dotyk, węch i smak. Jest to właśnie polisensoryczne poznawanie świata. Właściwe i skoordynowane pobudzanie zmysłów przygotowuje dzieci do wejścia w kolejne etapy rozwoju psychoruchowego i wspiera ten proces oraz rozwój neuronalny. Aktywne współdziałanie wszystkich zmysłów pozwala na pełny i głęboki wzrost jednostki.

Pragnąc wzbogacać świat wyobrażeń dzieci, warto korzystać z metod polisensorycznych, czyli aktywizujących kilka zmysłów jednocześnie w procesie nauki.

Obie opisane niżej metody jako bodziec stymulujący i aktywizujący pozostałe zmysły wykorzystują przede wszystkim ruch. Jest to bowiem aktywność najbardziej sprzyjająca nauce na wczesnych etapach rozwoju, jako najprostsza i najbliższa dziecku. W ten sposób stymulowany jest nie tylko rozwój fizyczny, ale także funkcjonowanie mózgu, co potwierdzają liczne badania psychologiczne i psychoneurologiczne. Skoordynowane ruchy stymulują bowiem wytwarzanie neurotrofin (substancji pobudzających wzrost komórek nerwowych i wzrost liczby połączeń nerwowych w mózgu). Więcej na ten temat w artykule „Wspieranie rozwoju systemu nerwowego dziecka”.

Czytaj więcej o Polisensoryczne poznawanie świata — metody EPR i MDS

Jak urządzić pokój ucznia

Każdy pokój dziecka powinien być funkcjonalny i urządzony według upodobań jego mieszkańca (lub rodzica, jeśli maluch nie podejmuje decyzji). Pokój ucznia nie odbiega od tego schematu. Wiadomo, że potrzeba w nim już jednak biurka, regału i miejsca na rzeczy związane ze szkołą. Korzystanie z każdego elementu wyposażenia powinno być proste i bezproblemowe, aby żadne dodatkowe czynności nie zabierały cennego czasu na naukę.

Pokój ucznia jest jednym z najbardziej wielofunkcyjnych miejsc w domu, nawet gdy przypada mu najmniejsze metrażowo pomieszczenie. Jest to nie tylko sypialnia czy miejsce do zabaw, ale własny kąt dziecka do nauki oraz coraz częstszych spotkań z rówieśnikami. W zależności od zainteresowań jego mieszkańca może to też być sala muzyczna, laboratorium doświadczalne, zakład mechaniczny czy pracownia plastyczna. Z czasem pokój dziecka przeradza się w małe, „niezależne” mieszkanko.

Prostota i przemyślana aranżacja pomogą uczniowi w komfortowy i spokojny sposób przyswajać wiedzę, stymulując jego koncentrację oraz rozwój. Czytaj więcej o Jak urządzić pokój ucznia

dojrzałość szkolna dziecka

Co to jest dojrzałość szkolna?

Rozpoczęcie nauki szkolnej to bardzo ważny moment w życiu każdego dziecka. Najczęściej maluchy wyczekują z niecierpliwością tego momentu, ale bywają też dzieci straszone wymaganiami szkolnymi. Niezależnie od nastawienia ważna jest gotowość dziecka do podjęcia regularnej nauki. Dlatego tak często weryfikowana jest dojrzałość szkolna. Warto wspierać przygotowanie dziecka do roli ucznia czy to podczas zabaw w domu, czy na zajęciach przedszkolnych. Wspólny wysiłek zarówno rodziców, jak i nauczycieli (ewentualnie specjalistów) zaowocuje prawidłowym rozwojem dziecka i zagwarantuje mu wiele satysfakcji i prostej radości z późniejszych sukcesów edukacyjnych.

Czym jest dojrzałość szkolna?

Najprostsza definicja podaje, iż dojrzałość szkolna to stopień rozwoju dziecka niezbędny do podjęcia obowiązków, jakie niesie ze sobą życie szkolne. Czytaj więcej o Co to jest dojrzałość szkolna?

chwalenie dziecka

Moc pochwały — czyli rozsądne chwalenie dziecka

Najlepszym miejscem pod słońcem na ziemi jest dom,
w którym dokłada się wszelkich starań,
aby odkryć i nagrodzić oklaskami talenty
i uzdolnienia każdego członka rodziny.
(G. Mac Donald)

Pochwały i zachęty pomagają dziecku kształtować własną samoocenę, dodają wiary w możliwości, pomagają lepiej radzić sobie z problemami i stresem. Chwalone dziecko czuje się bezpiecznie i chętniej słucha rodzica. Chwalenie dziecka ma naprawdę wielką moc — wpływa na zachowanie naszej pociechy i modyfikuje je. Często nie potrzeba kosztownych terapii czy leków, ale wystarczy dostrzec postępy dziecka, jego talenty czy zwykłe starania. Łatwiej bowiem niestety przychodzi wytknąć to, co złe w zachowaniu, niż na chwilę skupić się na tym, co dobre i właściwe. Oczywiście chwalić należy z głową!

Czytaj więcej o Moc pochwały — czyli rozsądne chwalenie dziecka

Samodzielność 8/9-latka

8-letni człowiek z reguły jest bardzo samodzielny. Większość burzliwych procesów rozwojowych zakończył. Potrafi panować nad emocjami i zachowaniem. Coraz głębiej wrasta w struktury społeczne. Na dobre rozpoczyna naukę w szkole. Samodzielność 8/9-latka powinna wyraźnie zaznaczać się w jego codzienności.

W tym wieku dziecko bywa dumne z posiadanych przedmiotów, rzeczy osobistych i powinno dbać o nie prawidłowo. Kształtuje przecież swą indywidualność i odkrywa własne możliwości oraz motywacje do działania.

Poniżej umiejętności, jakie powinien opanować przeciętny 8-, 9-latek.

Czytaj więcej o Samodzielność 8/9-latka

Korzyści płynące z czytania książek

Czytanie to nie tylko techniczne rozpoznawanie znaków, ale również zapoznawanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście (a dalej przekład tych treści na własne kategorie rozumowania) oraz forma zachowania się polegająca na twórczym uczestnictwie w pisemnej postaci komunikacji społecznej. Korzyści płynące z czytania książek są bardzo liczne.

Bez umiejętności czytania nie jest możliwe funkcjonowanie we współczesnym świecie. Dzięki niemu bowiem zdobywamy i uzupełniamy wiadomości. Podstawowa umiejętność współczesnego człowieka to wszak umiejętność uczenia się (nauka trwa przez całe życie) i rozumowania.

Czytaj więcej o Korzyści płynące z czytania książek

jakie książki dla dziecka

Poznawanie przez czytanie – jakie książki dla dziecka

Od dawna wszyscy wiedzą, że czytanie dziecku rozwija jego myślenie i postrzeganie. Każdy czytający rodzic staje przed problemem: co czytać? Gdzie szukać dobrej książki dla dzieci? Kupić czy pożyczać? Jakie książki dla dziecka są najlepsze?

Spróbujmy odpowiedzieć na podstawowe pytanie: jaką książkę wybrać dla jakiego dziecka? Sprawa nie jest prosta, ponieważ zależy od wielu czynników. Liczy się tutaj oczywiście wiek, zainteresowania naszej pociechy oraz to, jak długo jest w stanie skupić się nad tekstem. Czytaj więcej o Poznawanie przez czytanie – jakie książki dla dziecka

czynniki hamujące kreatywność dziecka

Społeczne czynniki hamujące kreatywność dziecka

Wspieranie i stymulowanie twórczego rozwoju dziecka są uzależnione od oddziaływań ze strony najbliższych mu osób, nauczycieli oraz środowiska życia. Rola rodziny czy szkoły jest niemalże oczywista, dlatego warto zwrócić uwagę na grupę rówieśniczą i otoczenie, w którym maluch dorasta. Społeczność, w jakiej funkcjonujemy, umożliwia zwiększenie zakresu posiadanych informacji, konfrontację poglądów i strategii rozwiązywania problemów, a ponadto stwarza klimat współdziałania i równie ważnego współzawodnictwa. Zarówno siła, jak i słabość grupy związane są z jej różnorodnością, ze ścieraniem się i przenikaniem odmiennych zainteresowań oraz osobowości jej członków.

Rozwój zdolności twórczych dziecka zależy od warunków życia oraz wartości i kultury, w której uczestniczy na co dzień. Reakcja otoczenia na oryginalność wytworów danej osoby ma znaczący wpływ na dalsze jej postępowanie, a zależna jest w dużej mierze od mentalności otoczenia oraz czasów, w których żyje „twórca”. Społeczna dezaprobata nowatorstwa i ludzi nieprzeciętnych, kojarzona głównie z minionymi stuleciami, wcale nie jest rzadkością. Lista społecznych czynników hamujących rozwój twórczy dziecka istnieje również współcześnie, mimo eksponowania potrzeby wspierania kreatywności od najmłodszych lat.

Czytaj więcej o Społeczne czynniki hamujące kreatywność dziecka

Dzień Dziecka

Dzień dziecka – rys historyczny

1 czerwca jest w Polsce Dniem Dziecka. Tradycyjnie staramy się w wyjątkowy sposób uprzyjemnić ten czas naszym pociechom — i tym starszym, i tym najmłodszym. Warto przy tej okazji poznać ideę leżącą u podstaw powstania takiego dnia w roku, w którym świętuje każde dziecko.

Międzynarodowy Dzień Dziecka (MDD) ustanowiono w 1954 przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) dla upowszechniania ideałów i celów dotyczących praw dziecka zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych (1945). Zaapelowano tym samym, aby wykorzystać to święto do propagowania idei braterstwa i zrozumienia pomiędzy dziećmi na całym świecie oraz do promowania działań na rzecz ich pomyślnego rozwoju.

Czytaj więcej o Dzień dziecka – rys historyczny

Rodzinne spacerowanie po mieście

Dobra, słoneczna pogoda to wspaniała okazja na rodzinne spacerowanie po mieście. Oczywiście podczas innej aury również można wspólnie się przechadzać, jednak taki czas zachęca dużo bardziej do wyjścia z domu. Podczas miejskich wędrówek każda rodzina lubi robić coś innego. Jedni preferują spokojne przechadzanie się po parku lub okolicy, a inni uwielbiają pełne przygód wędrówki z atrakcjami będące pretekstem do poznania ciekawych miejsc, ludzi lub rzeczy. Dla tych, którzy do tej pory nie przekonali się do spacerów w wolnym czasie i uważają je za nudne, podajemy kilka inspiracji.

Czytaj więcej o Rodzinne spacerowanie po mieście

rodzinny spacer

Rodzinne spacerowanie za miastem

Ciepłe, słoneczne dni to wspaniała okazja do rodzinnego spaceru. Oczywiście podczas innej pogody również można wspólnie się przechadzać, jednak ten czas zachęca dużo więcej osób do wyjścia z domu. Każda rodzina lubi też co innego. Jedni preferują spokojne spacerowanie po parku lub okolicy, a inni uwielbiają pełne przygód wędrówki z atrakcjami będące pretekstem do poznania ciekawych miejsc, ludzi lub rzeczy. Dla tych, którzy do tej pory nie przekonali się do takiej formy spędzania wolnego czasu i uważają ją za nudną, proponujemy kilka twórczych rozwiązań jako urozmaicenie na rodzinny spacer.

Czytaj więcej o Rodzinne spacerowanie za miastem

czas wolny dzieci w wieku szkolnym

Czas wolny dzieci szkolnych – na co zwrócić uwagę

Coraz częściej można zauważyć niepokojącą tendencję do zaniku różnorodności form spędzania czasu wolnego. Badania wykazują, iż większość dzieci w młodszym wieku szkolnym spędza go głównie w domu, ale nie z rodziną, tylko przed komputerem bądź telewizorem. Dzieci i młodzież niestety nie umieją korzystać z czasu wolnego. Dodatkowe zajęcia szkolne, mające z założenia wspomagać rozwój poszczególnych zdolności naszych pociech, stają się nudne i niemodne. Dzieciom szkoda na nie czasu. Rozmowy z kolegami poza szkołą ograniczają się z kolei do komunikatorów internetowych oraz grup społecznościowych, dających poczucie bycia w łączności z całym światem. Mało kto spędza teraz czas wolny na powietrzu — zwłaszcza gdy wymaga to wysiłku fizycznego. Warto zatroszczyć się o czas wolny dzieci w wieku szkolnym, ze względu na ich rozwój oraz zdrowie, nie tylko fizyczne.

Czytaj więcej o Czas wolny dzieci szkolnych – na co zwrócić uwagę