rozpoczęcie nauki czytania i pisania

Kiedy odpowiedni czas na naukę pisania i czytania?

Rozpoczęcie nauki czytania i pisania może nastąpić się dopiero wtedy, gdy maluch opanuje mowę werbalną oraz osiągnie niezbędny poziom dojrzałości psychofizycznej i intelektualnej. Najważniejszą rolę pełni mowa werbalna, pozwala ona na kodowanie odbieranych informacji, ujmowanie ich w kategorie pojęciowe, wyrażanie własnych myśli i przeżyć. U podstaw czytania i pisania leżą te same mechanizmy psychofizyczne co i przy mówieniu.

Przyswajanie mowy odbywa się w sposób nieświadomy. Czytanie i pisanie są natomiast czynnościami świadomymi. Aby opanować pisanie i czytanie, dziecko musi sobie zdawać dobrze sprawę z ich struktury, znać ich elementy składowe, sposoby realizacji składających się na nie różnych czynności. Przy czytaniu dziecko musi odszyfrować znaczenie zapisanych słów, zaś przy pisaniu — zaszyfrować je za pomocą symboli graficznych. Wszystko co sprzyja gotowości do nauki czytania jest równocześnie przygotowaniem do nauki pisania.

Przygotowanie dziecka do nauki czytania i pisania

Podstawowym zadaniem związanym z przygotowaniem dzieci do nauki pisania i czytania jest doskonalenie percepcji wzrokowej i słuchowej dziecka. Proces analizy i syntezy wzrokowej, a także doskonalenie percepcji wzrokowej, rozwijamy w różnorodnych sytuacjach takich, jak: codzienna zabawa, spacery, zajęcia, rozmowy. Rozpoczęcie nauki czytania i pisania powinny zatem poprzedzać zabawy słuchowe polegające na spostrzeganiu, różnicowaniu i określaniu zjawisk akustycznych (spacery, wycieczki, zajęcia umuzykalniające) oraz zabawy i ćwiczenia oparte na materiale słownym, gry i zabawy pomagające dziecku doskonalić słuch fonematyczny. Percepcja słuchowa jest podstawowym ogniwem mechanizmu czytania głośnego, pisania ze słuchu, towarzyszy cichemu czytaniu, pisaniu z pamięci i pisaniu samodzielnemu.

Szczególnie ważne jest obok prawidłowej percepcji kształtów i dźwięków zdobycie przez dzieci umiejętności poprawnego mówienia zarówno pod względem dźwiękowym, jak  i gramatycznym. W procesie doskonalenia mowy wykorzystać można wiele różnorodnych zabaw, ale przede wszystkim należy utrwalać prawidłowe wzorce poprzez mówienie do dziecka od najwcześniejszych chwil jego życia i rozmawianie z nim.

W procesie przygotowania dzieci do nauki czytania i pisania ogromne znaczenie ma także twórczość plastyczna, zwłaszcza rysunek. Zrozumienie symbolu — znaku jest podstawowym warunkiem osiągania dojrzałości umysłowej i efektywnego uczenia się pisania, czytania.

Pozytywne nastawienie emocjonalno-społeczne jest podstawą do osiągnięcia przez dzieci motorycznej i umysłowej gotowości do nauki czytania i pisania, a także uzyskania pozytywnych rezultatów po podjęciu samej nauki. Przejawia się to przede wszystkim zainteresowaniem dla słowa drukowanego i pisanego, przekonaniem, że za jego pośrednictwem można zapoznać się z ciekawymi treściami. Czynności pisania i czytania wymagają nie tylko prawidłowego spostrzegania liter, ale także umiejętności wyodrębnienia i przyporządkowania im właściwych dźwięków. 

Usprawnianie percepcji słuchowej

–    rozwiązywanie zagadek słuchowych,

–    ćwiczenia rytmiczne: rymowanki, piosenki,

–    ćwiczenia pamięci słuchowej: wyliczanki, wierszyki, powtarzanie sylab, wyrazów i zdań,

–    odtwarzanie rytmu i wiązanie go z układem przestrzennym,

–    zabawy z rymami: dobieranie rymujących się wyrazów, tworzenie rymów,

–    analiza i synteza zdań: liczenie wyrazów, układanie zdań dłuższych,

–    ćwiczenia i zabawy związane z analizą wyrazów na sylaby i syntezą sylab w wyraz,

–    rozpoznawanie głoski w nagłosie, śródgłosie i wygłosie wyrazów,

–    wyszukiwanie obrazków na daną głoskę,

–    ćwiczenia w analizie i syntezie głoskowej wyrazów 3- i 4-głoskowych oraz dłuższych,

–    ćwiczenia w czytaniu i układaniu wyrazów i zdań.

chłopiec czytający

Rozpoczęcie nauki czytania i pisania w najprostszej formie musi poprzedzać wzrokowe spostrzeganie znaków graficznych pisma.

Usprawnianie percepcji wzrokowej

  • dobieranie par jednakowych obrazków (dobieranki, loteryjki, domino),
  • wskazywanie różnic i podobieństw na materiale obrazkowym  i geometrycznym,
  • odtwarzanie z pamięci układów elementów,
  • układanie obrazków z części oraz według instrukcji słownej,
  • układanie obrazków i kompozycji z figur,
  • dobieranie części figur geometrycznych do całości,
  • budowanie według wzoru kompozycji z klocków,
  • wyszukiwanie i dobieranie jednakowych wzorów literopodobnych i literowych,
  • rozpoznawanie i nazywanie liter, wyszukiwanie lub skreślanie liter w tekście,
  • uzupełnianie liter w wyrazie, lepienie z plasteliny lub układanie liter z drutu, kasztanów bądź nakrętek,
  • czytanie i układanie wyrazów oraz zdań.

Obok funkcji, które zapewniają realizacje czynności czytania i pisania, pisanie angażuje dodatkowo motorykę ręki (motorykę małą). Ruchy ręki piszącej umożliwiają przekształcanie wzrokowo-słuchowych obrazów na obrazy graficzne. Graficzne odtwarzanie liter wymaga dużej sprawności ręki.

Usprawnianie czynności manualnych

–    zabawy paluszkami,

–    pisanie po śladzie, obrysowywanie konturów (np. podczas zabawy rysowanymi wierszykami),

–    zabawy rytmiczne, gra na instrumentach,

–    rytmiczne kreślenie wzorów (EPR), zabawy Metodą Dobrego Startu,

–    wykonywanie czynności precyzyjnych: wiązanie, nawlekanie, sznurowanie,

–    układanie kompozycji z drobnych elementów,

–    malowanie palcami i pędzlem dużych wzorów,

–    wycinanie, wydzieranie, lepienie, pieczątkowanie i inna działalność plastyczna,

    kreskowanie, kopiowanie i kalkowanie ołówkiem lub kredką,

    rysowanie wzorów literopodobnych, kreskowych, kolistych, falistych i pętelkowych.

 


Polecamy także

Dojrzałość do nauki czytania i pisania — na co zwrócić uwagę


 

Post Author: Izabela Kokot

Z wykształcenia informatyk, fizyk, pedagog i specjalista w zakresie marketingu internetowego. Mama dwójki dzieci. Jej pasją są zarówno nowoczesne technologie informacyjne, jak i metody wspierania rozwoju dziecka, które zagwarantują maluchowi dobry start w dorosłość. Chętnie dzieli się swoimi pomysłami, sprawiając, że nauka ścisła (i nie tylko) może być rewelacyjną zabawą.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *