Orientacja przestrzenna

Orientacja przestrzenna — etapy rozwoju i wspieranie

Orientacja przestrzenna to kształtowanie umiejętności, które pozwalają dziecku dobrze orientować się w przestrzeni i swobodnie rozmawiać o tym, co się wokół niego znajduje. Jest warunkiem dobrego funkcjonowania w otaczającej rzeczywistości. Proces jej kształtowania trwa kilka lat.

Rozumienie przestrzeni

Poznawanie przestrzeni zaczyna się od świadomości własnego ciała, a więc od poznania swojego ja. Najpierw dziecko kształtuje poczucie — to jestem ja, tak wyglądam, mam swoje imię, wiem jak nazywają się części mojego ciałaTaka świadomość pozwala na rozpatrywanie otoczenia ze swojego punktu widzenia, tzn. dziecko zdaje sobie sprawę z tego że coś znajduje się przed nim lub za nim, jest nad nim lub pod nim. Uczy się określać kierunki i położenie w stosunku do swego ciała.

Kształtowanie orientacji przestrzennej jest ważne dlatego, że pozwala dziecku lepiej rozumieć swoje otoczenie i sprawniej w nim funkcjonować. Należy pamiętać, że dziecko poznaje przestrzeń poprzez własny ruch, obserwując, odczuwając i nazywając słowami własne doświadczenia.

Kolejnym krokiem jest zdolność do różnicowania i określania kierunków oraz położenia przedmiotów względem drugiej osoby. Wynika to z przeniesienia schematu swojego ciała na drugą osobę i uświadomienia sobie elementów podobnych i wspólnych cech, np. symetrii ciała, położenia serca po lewej stronie, pionowej postawy wyznaczającej dół i górę. Po opanowaniu tej umiejętności dziecko może ustalać położenie jednych obiektów względem drugich, a także wyznaczać kierunek od lub do wybranego przedmiotu.

Przestrzeganie takiej kolejności rozwoju jest niezbędne podczas prawidłowego kształtowania dziecięcych kompetencji w zakresie orientacji przestrzennej.

 

Kształtowanie schematu ciała

Orientacja przestrzenna rozpoczyna się od kształtowania schematu własnego ciała. Odbywa się ono poprzez:

  • ćwiczenia, dzięki którym dziecko potrafi: nazwać części głowy i wie, co oznaczają miny; części rąk i wie, co wyrażają gesty; części nóg i zna sposoby chodzenia; części tułowia (np. zabawy wspierające poznawanie części ciała);
  • zagadki ruchowe, np. pantomima (ich zadaniem jest wydłużenie czasu koncentracji uwagi);
  • rysunek samego siebie, mamy, taty… pod dyktando rodzica (więcej na ten temat w artykule Od bazgrot do głowonogów i głowotułowi).

Kształtowanie pojęć przestrzennych

Orientację przestrzenną kształtuje się poprzez dotyk, gest, ruch ciała i obserwację efektu przemieszczania. Słowa jedynie towarzyszą tym doświadczeniom. Dziecko musi samo doznać, poczuć, wykonać i nazwać swe doświadczenia, aby zrozumieć, na czym polega orientacja w przestrzeni. Wiele dogodnych do tego sytuacji stwarzają codzienne czynności i zdarzenia, np.:

  • porządkowanie pokoju — odkładanie zabawek na oznaczone miejsca (misie na drugą półkę, autka na dolną półkę, lalki na środkową półkę), ustawianie krzeseł przy stole/stoliku;
  • spacery — zwracanie uwagi na przedmioty wewnątrz i na zewnątrz budynków; określanie, co znajduje się przed nami, a co za nami; rozglądanie się podczas przechodzenia przez ulicę — w lewo, w prawo.

Orientacja przestrzenna może rozwijać się także podczas zabaw i specjalnym zajęciom sprzyjającym jej zdobywaniu, np.:

Rozwijanie zdolności do przyjmowania własnego punktu widzenia

Zajęcia tego cyklu polegają na wyprowadzeniu kierunków w przestrzeni od własnego ciała oraz dalszemu kształtowaniu świadomości własnego ciała. 

 

Przykładowe ćwiczenia

 

Post Author: Izabela Kokot

Z wykształcenia informatyk, fizyk, pedagog i specjalista w zakresie marketingu internetowego. Mama dwójki dzieci. Jej pasją są zarówno nowoczesne technologie informacyjne, jak i metody wspierania rozwoju dziecka, które zagwarantują maluchowi dobry start w dorosłość. Chętnie dzieli się swoimi pomysłami, sprawiając, że nauka ścisła (i nie tylko) może być rewelacyjną zabawą.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *